Ok

By continuing your visit to this site, you accept the use of cookies. These ensure the smooth running of our services. Learn more.

30/01/2009

Belea hurbildu zitzaigun

Zortzi urte bete berriak geneukalarik, otsailearen bigarren astean, eskolara ikuskatzaile etorri zitzaigun, aurreko astea maisua eta zer esanik ez umeak aztoraturik ibili ginen. Azkenean ailegatu zen, bilotun bat, eskuan maletín beltz batekin. Goizeko bi ordu umeei galdera bina egin zizkigun, eta etorri zen bezala joan zen.  Hilabete bat igaro ondoren, edo,  beste bele beltz bat hurbildu zitzaigun. Auto batekin etorri zen. Hitz leuna, aurpegi zurbila, eskukak luzeak eta zuria, sudur garaia eta estu-estua zeukan apaiza eskolara etorri zitzaigun. Hitzaspertu alai eta atsegina bota zigun, denok liluratuta gelditu ginen entzundako kontakizunekin. Gero, banan-banan herriko mutil guztiekin hitz egin zuen, eskolako gela txiki batean. Apaiz honek ez zuen ematen beldurra, atsegina irrifarretsua eta eskuzabalaren itsura eman zuen. Gozoki eskukada bana eman zizkigun. Neskei emateko beste oparitu zizkigun. Baita plastiko gogorrazko baloia ere.

 

Hain liluratuta gelditu ginen apaizak esandakoarekin, non hirurok –Pedro, Felipe eta ni- batera eman genuen izena Lizarrako ikastetxera apaizgai joateko. Julian Lara izeneko apaiza pozik joan zen herritik hiru ume arrantza egin ondoren. Egun hartatik aurrera herria eta batik bat gu ez ginen izan bereak. Burgoseko Madirigal del Monte izeneko herriko apaiza honek herria aldatze lortu zuen. Baloia oparitu zuenetik neskak eta mutilak hasi ginen bereizten. Elkarrekin jolasteari, eta ibiltzeari uko egin genion. Egun hortatik aurrera, mutikoek futbola baino ez geneun eduki buruan. Eskolan, etxean, elizan futbola zen gure mundua. Pilota jokua ere baztertu genuen. Joku pilota futbolean jolasterko erabili baikenuen. Futbolean, gainera, mutilik baino ez ginen ibiltzen. Neskak erabat haserre eduki genuen. Egun  batetik bestera Retegi, Txitxan, Azkarate pilotariak gure idoloak izatetik Zoko, Gento, Amancio, Pirri izan ziren. Bat-batean herriko ume guztiak Real Madrilen jarratzaile sutsuak egin genuen.

 

 

Gure anaia zaharrek pilota jarraitu zuten jolasten, jakina. Igandeetan meza ondoren pilota partidak jarraitu zuten jokatzen. Eta partida ofizialak jokatu ondoren mutil guztiak “al punto” jokatzen genuen, baina hau zen salbuespena, gero aste barruan futbolari begira baikeunden. Hain sutsuak geunden futbolean murgildurin, non betiko ekintzak bertan berak utzi genituen, buruan futbolean baino ez baikenuen. Dena zen baloia. Eta baloi atzetik ume guztiak. Barruraino irentsi genuen apaizak botatako amua.

 

Egia esateko, denok ez, ezkerrak herriko gure adinako bi mutiko eta bi neska – Felix, Jabier, Bego eta Balen-  betiko usadioei men jarrraitu zuten egiten. Betiko ohiturei ekin zietenei, horiei esker dakigu dakiguna.

Gerardo Luzuriaga

22/01/2009

Jaunartzea - Umekeriak

 

Ikasturte berriarekin batera hirurok –Felipe, Pedro eta Alfredo- eta Enkar, Maria Jesus, Alfontso eta Mikel, gu urte bat edo bi  baino gazteagoak zirenak, dotrinara joaten  ginen jaunartzea prestatzeko. Egun hortatik aurrera amaitu zigun geneukan askatasuna. Ilusio betez hasi ginen, laugarren egunerako erabat aspertuta bukatzeko. Ez genekienez irakurtzen, buruz ikasi behar genuen apaizak irakurtzen ziguna. Eskola bukatu bezain pronto elizan eskuak eta arropa garbiarekin izan behar genuen. Aurreko egunekoa buruz ondo ikasita. Akatsaren bat edukiz gero apaizaren atximurkadak jaso baitkenituen. Maiatzean jaunartzea hartu genuen.

 

Urrian eskolako burdineko atea lehendabiziz zeharkatu genuen eta honekin batera bukatu zigun geneukan askatasun txikia. Egun hortatik aurrera egiten genuen guztia maisuarentzat eta bereziki apaizarentzat barrabasadak ziren.

Egun batean Feliperi  eta biori kateximora ez joatea bururatu zitzaigun. Apaizak beste neska-mutilak gure bila bidali zituen. Ez gintuzten aurkitu, herri osoa aztertu arren. Jabier deunak egun berean gure amak deitu zituen, gure ihesa jakinaren gainean jartzeko. Gauean afari orduan, aitak errieta eta bi zaplastadak eman zizkidan. Serio esan zidan ez dut nahi apaizarengandik edo maixuarengandik hemendik aurrera inongo kexarik jaso. Sotinka, afaldu barik zuzenean ohera bidali ninduen.

 

Hurrengo egunean Jabier deunak elizako atea igaro orduko esku irekita zaplastada aurpegian jo zidan, non lurrera bidali ninduen, belarrietatik oratuta jaiki eta sakristiaraino esku batekin eraman ninduen. Honez gero, eserita eta negarrez zegoen Felipe malkoak zeriola. Hegoak ebaki zizkiguten, txoriak oilo bihurtuta dotrina madarikatu horri ekin genion,  hara eta buruz ikasi arte.

 

Egun horietan  amama burutik gero eta okerragoa zebilen, ganbaran elektrizitatea jarri genuenetik uneroro hara igotzen zen bere buruan soilik bizi zen semeari janaria uztera. Askotan ezkutatuta jarraitzen nune bere atzetik bere solasaldiak entzuteko. Manuel irten zure zulotik, irten lasai inor ez dago etxean, gaua da, kaleko atea itxita dago. Jan urdaiazpiko zati hau eta edan ardo tragotso bat. Ibili lasai, atzo guardia zibilak herrian ibili ziren, baina gaur ez dago arriskurik, irten lasai eta eseri hemen, nire ondoan pittin bat jatera. Ene maitia, zer argal zauden!, jan eta edan pittin bat, arren.

 

Ganbaratik jaitsi bezain laster, galdetu nion amari ea zein zen Manuel. Guda zibilean erahil zutenaitaren anaia gaztea zen Manuel.

Nola hil zuten?

Kontu horiek hobe da ahaztea. Egun batean, hamar urte beteko duzunean kontatuko dizut. Lagunek zer edo zer komentatu dizute horri buruz ala?

Ez. Ez. Arratsaldean amamak ganbaran Manuel deika eta deika ibili da eta, baita solasaldi luzeak eduki ere.

Amama gizajoa.

Hurrengo egunean, amamari galdetu nion Manueli buruz. Amama zein zen Manuel?

Manuel, Manuel. Zer Manuel?

Manuel, Manuel errepikatu zuen, betiko erretolikarekin jarraitzeko, bata bestearen sentzurik gabeko esaldiak behin eta berriro errepikatzeko. Ixilik gabe. Kapaza zen, eta bazebilen orduak eta orduak ixilik gabe, baina ezer ulergarria eta lotuta esan gabe.

Gerardo Luzuriaga

Niñerías (IV)

Con el comienzo del nuevo curso los tres amigos inseparables y de la misma edad – Felipe, Pedro y Alfredo- con Encar, Maria Jesús, Alfonso y Mikel, un año o dos años más jóvenes que nosotros nos preparamos para la primera comunión. Aquel día se acabó la libertad e independencia. La ilusión con que comenzamos, no duró más que los cuatro primeros días, al quinto no resistíamos más, especialmente Felipe y yo. No Había manera de aprenderse de memoria lo que el cura nos repetía una y otra vez. Después de la escuela, debíamos de estar en el pórtico esperando a don Javier con la ropa y las manos limpias. Y con la doctrina del día anterior bien aprendida, ya que el menor despiste, o algún olvido equivalía a recibir un pellizco difícil de olvidar. Por fin llegó mayo, e hicimos la primera comunión. Y más tarde las vacaciones. Y algo más tarde, casi de seguido la vuelta a la escuela.

 

Con la llegada de las lluvias, a primeros de octubre cruzamos de nuevo la puerta chapeada de hierro de la escuela. Un día lluvioso de aquel octubre a Felipe y a mí se nos ocurrió no aparecer por el catecismo. El cura mandó al resto de los chavales en nuestra busca, en vano, no fueron capaces de dar con nosotros, aunque recorrieron todos los rincones del pueblo. Don  Javier furioso  llamó a nuestras madres, para ponerlas al tanto de nuestra trastada. A la hora de cenar, nuestro padre me mandó a la cama sin cenar, no antes de echarme una gran bronca y darme dos buenos sopapos. A la vez que me dijo espero que sea la última queja por parte del maestro o del cura. Llorando me fui a la cama.

 

El siguiente día don Javier ya estaba esperándonos en la puerta de la iglesia, nada más llegar, sin mediar palabra, me dio una bofetada con la mano abierta, que me tiró al suelo, me levantó de las orejas, y así me llevó hasta la sacristía, donde estaba sentado, blanco como la pared y sollozando Felipe. La doctrina con sangre entra. Y bien que nos entró de aquel momento en adelante.

 

Por aquellos días, la abuela estaba más alterada que de costumbre, desde que se puso la electricidad en el granero, subía a todas las horas a dejar comida y a charlar con su hijo que solo existía en su mente. A veces le seguía agazapado detrás de ella, medio escondido para escuchar sus conversaciones. Manuel, sal que no hay nadie en casa, es de noche, en la calle tampoco anda nadie, y la puerta de la calle está bien cerrada, decía en voz baja para que nadie le escuchase. Come este jamón y bebe un trago de vino. Sal tranquilo, y siéntate un rato a mi lado. ¡Pero que delgado estás!, toma come y bebe un poco.

 

Me faltó el tiempo para preguntar a mi madre a ver quién era el tal Manuel. Me dijo que así se llamaba el hermano menor de mi padre, que había sido asesinado en la guerra civil.

 

¿Dónde lo mataron?

Es mejor no revolver esos asuntos. Me dijo seriamente. Un día, te enterarás de  todo. Pero todavía eres un niño. ¿Te han dicho algo tus amigos, oh?

No, no. Esta tarde le he oído a la abuela en el granero, llamar una y otra vez a Manuel.

Pobre abuela.

 

Al día siguiente intenté sonsacarle algo a la abuela. Imposible. ¿Abuela, donde está Manuel?

¿Manuel?, ¿Qué Manuel?

Manuel, Manuel repitió, siguiendo la misma retaíla de siempre, para seguir repitiendo una y otra vez las mismas frases de siempre sin sentido aparente alguno, sin callar ni un solo momento, era capaz de hablar y hablar durante horas y horas cosas incongruentes y sin relación alguna.

Gerardo Luzuriaga

21/01/2009

INVASION

Hasta la tira de Oroz lo tiene claro. oroztx.jpg

O la de Tasio tasiotx.jpg

Aunque parezca mentira parece que Miguel Sanz está preparando la celebración de la derrota del Reino de Navarra el año de 1512 con los vencedores. Será la primera vez que los vencidos celebran la pérdida de una batalla y todo lo que conlleva con ello. De nuevo los de UPN nos quieren dar gato por liebre, ya que la invasión de Nafarroa por parte de las tropas castellanas se produjo a sangre y fuego, y no como una libre incorporación  como nos quieren hacer ver estos políticos de derechas.

 

Por el contrario la iniciativa NAFARROA BIZIRIK, calienta motores, para dar a conocer a todos los que quieran lo ocurrido ese año de 1512. El primer acontecimiento será el 1 de febrero en Amaiur para rendir homenaje a los 150 navarros que lucharon contra un ejército de castellanos.

Joarkide

 

18/01/2009

Sofia Orokieta

Este fin de semana ha fallecido en Asarta Sofia Orokieta de 97 años. Desde aquí queremos acompañar a la familia Monreal, y en especial a Rober.